Dünya Sıhhat Örgütü tarafından “modern çağın salgını” olarak tanımlanan obezite, son yıllarda süratle yaygınlaşmaya devam ediyor. Dünya genelinde yaklaşık 800 milyon kişinin obezite ile uğraş ettiği ve her yıl 3,7 milyon kişinin bu nedenle hayatını kaybettiği bildiriliyor. Türkiye’de de durum alarm verici boyutta. Sıhhat Bakanlığı’ının Türkiye Beslenme ve Sıhhat Araştırması Raporu’na nazaran, ülkemizde her 10 bireyden 3’ü obezite hastası! Bu oranla Türkiye obezite sıralamasında Avrupa’da birinci sırada yer alıyor. Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, toplumda çoklukla estetik bir sorun olarak görülen obezitenin aslında erken vefat riskini 10 kata kadar artıran önemli bir hastalık olduğuna dikkat çekerek, “Obezite ve yol açtığı hastalıklar maalesef mevtle sonuçlanabilen bir metabolik hastalıklar havuzudur. O denli ki tip 2 diyabet, hipertansiyon, uyku apne sendromu, kalp ve damar hastalıkları, kanser, kolesterol yüksekliği, kas ve kemik hastalıkları ile hormon bozuklukları üzere birçok ölümcül hastalığın temelini oluşturmaktadır. Obeziteyle birlikte erken vefat riski 5-10 kat artmakla bir arada, hayat beklentisi de 10-15 yıl kısalabilmektedir” diyor.
Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, bu nedenle obezite cerrahisinin dünya genelinde ve Türkiye’de her geçen gün daha fazla başvurulan bir usul olarak öne çıktığını anlatarak, “Obezite cerrahisinde temel amaç, hastaların ömür uzunluğu sağlıklı bir hayat ve gerçek beslenme alışkanlığı kazanmalarını sağlamaktır. Ameliyat, tıpkı vakitte çok kiloya bağlı ortaya çıkmış yahut ileride oluşabilecek hastalıklardan korunmayı da mümkün kılmaktadır. Uzun ve kısa periyot sonuçları bilinen, güvenilirliği kanıtlanmış obezite cerrahisi bu tesiriyle kilo sorunu yaşayan hastaların hayatını kurtarmaktadır” diye konuşuyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezite cerrahisi hakkında en çok merak edilen soruları yanıtladı; kıymetli teklifler ve ihtarlarda bulundu!
Obezite cerrahisi ne vakit gündeme geliyor?
Beden kitle indeksi 35 ve üzerindeki şahıslara, sağlıklı hayat üslubu değişikliklerini uygulamalarına karşın kilo veremedikleri yahut kalıcılığı sağlayamadıkları durumlarda obezite cerrahisi öneriliyor. Aksi durumda, metabolik hastalıkların gelişme riski ve bu hastalıklara bağlı olumsuz tesirler artış gösteriyor. Obezite cerrahisinin ise tecrübeli merkezlerde yapılması büyük kıymet taşıyor.
Ameliyat öncesinde öteki yolları denemek kaide mı?
Diyet ve spor denemeden, profesyonel bir dayanak almadan obezite cerrahisi önerilmiyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, tüm uğraşlarına karşın kilo vermekte başarılı olamayan hastaların obezite cerrahisine aday olabildiklerini söyleyerek, “Ancak ilaçlar, zayıflama çayları ve iğneleri üzere formüller bir deneme olarak kabul edilmemektedir. Çünkü, tıbben kanıtlanmamış metotlara başvurmak hem çok risk taşımakta hem de sürecin gerçekçi bir formda değerlendirilmesini önlemektedir” ikazında bulunuyor.
Ameliyat için yaş hududu var mıdır?
Obezite cerrahisi için genel kabul gören alt yaş hududu 12, üst yaş sonu ise 65 olarak tanımlanıyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, bununla birlikte, kronolojik yaşın tek başına cerrahi karar için kâfi bir kriter olmadığını belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Hastanın fizyolojik durumu, eşlik eden metabolik ve sistemik hastalıkları, obeziteye bağlı komplikasyonların varlığı, psikososyal durumu ve ameliyat sonrası sürece ahenk potansiyeli, değerlendirmede belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle, her hasta multidisipliner bir grup tarafından ferdî olarak değerlendirilmekte ve cerrahi uygunluk bu kapsamlı kıymetlendirme sonucunda belirlenmektedir.”
Ameliyatın tekniğini belirleyen etkenler nelerdir?
Obezite cerrahisinde sistemin seçiminde; hastanın mevcut metabolik ve sistemik hastalıkları, beslenme alışkanlıkları, daha evvel geçirmiş olduğu batın cerrahileri ve nizamlı olarak kullandığı ilaçlar belirleyici rol oynuyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, bu nedenle her hastanın multidisipliner bir grup tarafından kapsamlı bir halde değerlendirildiğini ve cerrahi usulün bireye özel olarak planlandığını anlatıyor.
Obezite cerrahisinde hangi formüllere başvuruluyor?
Günümüzde, obezite cerrahisinde yüklü olarak laparoskopik (kapalı yöntem) teknikler kullanılıyor. Laparoskopik cerrahi; ekseriyetle 3-4 küçük kesi aracılığıyla gerçekleştirildiği için açık cerrahi izi olmuyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezite cerrahisi tekniklerinin hiçbirinin başkasına bir üstünlüğü yahut dezavantajı olmadığını vurgulayarak, uygulanacak olan cerrahi tekniğin hastanın mevcut sıhhat durumuna nazaran seçildiğini söz ediyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezite cerrahisinde başvurulan esas sistemleri şöyle özetliyor:
Tüp mide (Sleeve gastrektomi): Midenin büyük bir kısmının çıkarılarak hacminin küçültüldüğü bir yol. Ameliyat sonrasında yaklaşık 100-150 ml hacminde mide bırakılıyor. Yolun hem besin alımını kısıtlayıcı hem de iştah düzenleyici hormonal tesirleri bulunuyor.
Loop bipartisyon bypass: İnsülin kullanan tip 2 diyabet hastalarında metabolik denetim ve kilo kaybı gayesiyle tercih ediliyor. Bu metotta 100-150 ml hacminde bir mide bırakılıyor ve ince bağırsağa yeni bir yol oluşturularak karbonhidrat emilimi azaltılıyor.
Rouxny gastric bypass: Kilo kaybının yanı sıra mide fıtığında ve gastroözofageal reflünün tedavisinde tesirli olması nedeniyle başvuruluyor.
Minigastrik bypass, transit bipartisyon, duodenal switch: Hastaya özel beslenme sorunları, insülin ve C peptit seviyeleri, pankreasın insülin rezervi üzere parametreler dikkate alınarak tercih edilebilen başka sistemleri oluşturuyor.
Ameliyat sonrasında kilo kaybı ne vakit başlıyor?
Obezite cerrahisi sonrasında kilo kaybı genellikle ilk günden itibaren başlıyor. Kilo kaybının ölçüsü ise hastanın kilosuna nazaran değişiyor. Örneğin, 200 kilo tartısındaki bir birey bir ayda 25–30 kilo verebilirken, 120 kilo tartısındaki bir birey birinci ayda 12–15 kilo kaybedebiliyor. Lakin, maksadın süratli ve yalnızca rakamsal bir muvaffakiyet elde etmek olmadığını belirten Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, “Obezite cerrahisinde asıl maksat, hastaya sağlıklı beslenme ve ömür usulü alışkanlıkları kazandırarak kas ile kemik dokusunu korumak, yağ dokusu ve ödem kaybını sağlamaktır” diyor.
Tekrar kilo alma riski var mı?
Obezite cerrahisinin akabinde, hastaların birçok, birinci yıllarda fazla kilolarının büyük bir kısmını kaybediyorlar. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, “Ancak, sağlıklı beslenme kurallarına uymayan, tertipli idman yapmayan ve sunulan takviyesi kabul etmeyip, ameliyat öncesi hayat biçimine devam etmekte ısrar eden hastalarda kilo alımı kaçınılmaz olmaktadır” ihtarında bulunuyor. Ayrıyeten, başarısız geçen obezite cerrahisi ve hastanın profesyonel bir grup tarafından gereğince takip edilmemesi de tekrar kilo alma riskini artıran kıymetli bir faktörü oluşturuyor.
Kilo kaybının kalıcı olması için nelere dikkat edilmeli?
Obezite cerrahisi sonrasında elde edilen kilo kaybının kalıcı olabilmesi için bu sürecin yalnızca bir kilo verme değil, yeni ve sağlıklı bir yaşama geçiş olduğu kabul edilmeli. Kalıcı kilo kaybında, hastaların günlük yürüyüş başta olmak üzere, fizikî kapasitelerine uygun antrenmanları hayatlarının bir kesimi haline getirmeleri kilit rol oynuyor. Beslenme planının kolay karbonhidratlardan uzak, protein yüklü; vitamin ve mineral ihtiyacını karşılayacak biçimde düzenlenmesi gerekiyor. Alınan kalori ile harcanan kalori ortasındaki istikrarın sağlanması ve günde en az 2–3 litre su tüketilmesi de büyük ehemmiyet taşıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı